Astigmat Nedir? Belirtileri, Reçetede Nasıl Yazılır ve Nasıl Düzeltilir

Göz doktorundan çıkarken reçetede "silindir" diye bir değer gördüyseniz ya da size "biraz da astigmatınız var" dendiyse yalnız değilsiniz. Astigmat en sık görülen kırma kusurlarından biri ve çoğu zaman miyopi ya da hipermetropiyle birlikte bulunuyor. Bu yazıda astigmatın ne olduğunu, hangi belirtileri verdiğini, reçetede nasıl yazıldığını ve nasıl düzeltildiğini sade bir dille anlattık.

Astigmat nedir?

Normalde gözün ön yüzeyi olan kornea, bir basketbol topu gibi her yönde eşit kavislidir. Böylece göze giren ışık retinada tek bir noktada odaklanır. Astigmatta kornea, bazen de gözün içindeki doğal mercek, bir yönde diğerinden daha kavislidir. Şekli daha çok bir rugby topunu ya da kaşığın içini andırır.

Bu yüzden ışık retinada tek noktada değil, birden fazla noktada odaklanır. Sonuç, hem yakında hem uzakta hafif bulanık ya da çarpık görmedir. Miyopide uzak, hipermetropide çoğunlukla yakın bulanıklaşırken astigmatta her mesafe etkilenebilir.

Astigmatın belirtileri

• Uzakta ve yakında hafif bulanık ya da gölgeli görme
• Harflerin çift ya da kenarlarının bulanık görünmesi
• Uzun süre okuma ve ekran çalışmasından sonra göz yorgunluğu, baş ağrısı
• Netleştirmek için gözleri kısma
• Gece farların ve sokak lambalarının uzamış, çizgi gibi görünmesi

Düşük dereceli astigmat çoğu zaman hiçbir şikâyet vermez ve düzeltilmesi gerekmeyebilir. Ancak çocuklarda düzeltilmemiş belirgin astigmat, gözün yeterince gelişmemesine yani tembel göze yol açabilir. Bu yüzden çocukların düzenli göz muayenesi önemlidir.

Astigmat neden olur?

Astigmatın büyük bölümü doğuştandır ve genetik yatkınlık önemli rol oynar. Ömür boyu çok az değişir. Bunun dışında göz yaralanmaları, bazı göz ameliyatları ve kornea hastalıkları da astigmata neden olabilir.

Özellikle ergenlik ve genç yetişkinlikte astigmat derecesi sık sık artıyorsa keratokonus akla gelmelidir. Keratokonusta kornea giderek incelip öne doğru sivrilir. Erken fark edildiğinde ilerlemesini durdurmaya yönelik tedaviler uygulanabilir. İzmir'de bu alanda çalışan hekimleri keratokonus sayfamızda bulabilirsiniz.

Reçetede astigmat nasıl yazılır?

Gözlük reçetesinde her göz için genellikle üç değer bulunur:

Yani "CYL -1.25, AX 180" yazan bir reçetede 1,25 diyoptri astigmat vardır ve bu astigmat yatay eksendedir. Aks değeri gözlük camının hangi açıyla yerleştirileceğini belirlediği için gözlük yapımında çok önemlidir. Birkaç derecelik sapma bile netliği etkileyebilir.

Astigmat nasıl düzeltilir?

• Gözlük: En yaygın ve en kolay yöntem. Astigmat, camın belirli bir yönde farklı güçte üretilmesiyle düzeltilir.
• Torik kontakt lens: Astigmatı düzeltmek için özel tasarlanmış, gözde doğru açıda durması için ağırlıklandırılmış lenslerdir. Keratokonus gibi düzensiz astigmatlarda sert ya da skleral lensler kullanılabilir.
• Lazer tedavisi: Uygun kornea yapısı olan, 18 yaşını doldurmuş ve numarası sabit kişilerde astigmat lazerle düzeltilebilir. Uygunluğu ayrıntılı ölçümler belirler. Lazer göz ameliyatı yapan İzmir'deki hekimler.
• Torik göz içi lens: Katarakt ya da akıllı lens ameliyatı olacak kişilerde astigmat, takılan lensin torik modeliyle aynı ameliyatta düzeltilebilir.

Sık sorulan sorular

Astigmat zamanla geçer mi?

Doğuştan olan astigmat genellikle kendiliğinden geçmez, ancak yıllar içinde çok az değişir. Derecesi hızla artıyorsa keratokonus açısından değerlendirilmek gerekir.

Astigmat gözlüğü sürekli takılmalı mı?

Bu, astigmatın derecesine ve şikâyetlere bağlıdır. Düşük derecelerde yalnızca okurken ya da araç kullanırken takmak yeterli olabilir. Çocuklarda ise hekimin önerisine uygun şekilde düzenli kullanım önemlidir.

Astigmat göz tembelliği yapar mı?

Çocuklukta düzeltilmeyen belirgin astigmat tembel göze (ambliyopi) yol açabilir. Erken yaşta gözlükle düzeltildiğinde bu risk büyük ölçüde azalır.

Astigmat ve miyopi aynı anda olur mu?

Evet, oldukça sık görülür. Reçetede SPH değeri eksi, CYL değeri de dolu ise hem miyopiniz hem astigmatınız var demektir.

Miyopi ve hipermetropi hakkında da ayrı rehberlerimiz var: Miyop nedir? ve Hipermetrop nedir?

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.