Katarakt Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Ameliyat Zamanı

"Gözüme perde indi" diye tarif edilen şikâyetlerin önemli bir bölümünün arkasında katarakt vardır. Katarakt dünyada görme azalmasının en sık nedenlerinden biri, ama iyi haber şu: bugün tedavisi rutin hâle gelmiş, kısa süren bir ameliyatla yapılıyor. Bu yazıda kataraktın ne olduğunu, hangi belirtilerle kendini gösterdiğini ve ameliyat zamanının nasıl belirlendiğini anlattık.

Katarakt nedir?

Gözün içinde, göz bebeğinin hemen arkasında, ışığı retinaya odaklayan şeffaf bir mercek bulunur. Katarakt bu doğal merceğin zamanla bulanıklaşmasıdır. Buğulu bir camdan bakmaya benzer: ışık geçer, ama görüntü netliğini ve canlılığını kaybeder.

Kataraktların büyük çoğunluğu yaşla ilgilidir ve genellikle 60 yaşından sonra belirginleşir. Bunun dışında şeker hastalığı, uzun süreli kortizon kullanımı, göz yaralanmaları, sigara ve korunmasız uzun süreli güneş ışığına maruz kalmak da kataraktın daha erken gelişmesine katkıda bulunabilir. Nadiren bebeklerde doğuştan katarakt görülür. Bu durum erken tedavi gerektirir.

Katarakt belirtileri

• Bulanık, sisli ya da buğulu görme
• Işıklarda kamaşma. Güneşte ya da karşıdan gelen farlarda belirgin rahatsızlık.
• Renklerin soluk ya da sarımsı görünmesi
• Gece görmenin zorlaşması
• Gözlük numarasının sık sık değişmesi
• Tek gözde çift görme

Bazı hastalar kataraktın başlangıcında bir süre gözlüksüz yakını daha iyi gördüklerini fark eder. Bu geçici bir durumdur. Merceğin yapısı değiştikçe numara kayar ve bulanıklık ilerler.

Katarakt nasıl teşhis edilir?

Katarakt, göz muayenesinde biyomikroskop (slit lamba) ile gözün ön bölümü incelenerek kolayca görülür. Ameliyat planlanıyorsa gözün uzunluğu ve kornea eğimi ölçülerek takılacak lensin gücü hesaplanır. Retina ve görme sinirinin durumu da ameliyat sonrası beklenen görmeyi etkilediği için ayrıca değerlendirilir.

Katarakt damla ya da gözlükle geçer mi?

Hayır. Bugün kataraktı eriten ya da geri döndüren bir damla, ilaç veya egzersiz yok. Başlangıç döneminde gözlük numarasını yenilemek ve iyi aydınlatma kullanmak bir süre işe yarayabilir. Ancak kataraktın tek tedavisi ameliyatla bulanık merceğin alınıp yerine yapay bir göz içi lens takılmasıdır.

Katarakt ameliyatı ne zaman yapılmalı?

Eskiden kataraktın "olgunlaşması" beklenirdi. Bugün buna gerek yok. Katarakt okumayı, araç kullanmayı, işinizi ya da günlük yaşamınızı zorlaştırmaya başladığında ameliyat konuşulabilir. Karar yalnızca göz değerlerine değil, sizin ihtiyaçlarınıza göre de verilir. Çok ileri bekletilen kataraktlarda ameliyat teknik olarak zorlaşabileceği için gereksiz yere geciktirmemek gerekir.

Ameliyat genellikle damla ile uyuşturularak yapılır, bir göz için 15–20 dakika sürer ve aynı gün eve dönülür. Ameliyatta tek odaklı ya da çok odaklı (akıllı) lens seçilebilir. Ameliyatın adımları ve iyileşme süreci için Katarakt ameliyatı nasıl yapılır? yazımıza bakabilirsiniz. Lens seçenekleri için akıllı lens ameliyatı rehberimize ve trifokal lens yazımıza bakabilirsiniz.

İzmir'de katarakt ameliyatı yapan hekimleri Katarakt Ameliyatı sayfamızda ilçe ilçe bulabilirsiniz.

Katarakttan korunmak mümkün mü?

Yaşa bağlı kataraktı tamamen önlemenin bir yolu yok. Ancak güneşte UV korumalı gözlük kullanmak, sigarayı bırakmak ve şeker hastalığını iyi kontrol altında tutmak kataraktın erken gelişme riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Sık sorulan sorular

Katarakt tekrar eder mi?

Doğal mercek alındığı için katarakt tekrar etmez. Ancak aylar ya da yıllar sonra lensin arkasındaki zar bulanıklaşabilir ("ikincil katarakt"). Bu durum birkaç dakikalık ağrısız bir YAG lazer işlemiyle giderilir.

İki göz aynı gün ameliyat edilir mi?

Genellikle iki göz birkaç gün ya da birkaç hafta arayla ameliyat edilir. Böylece ilk gözün iyileşmesi görülür ve ikinci gözün planı ona göre yapılır.

Katarakt ameliyatı SGK kapsamında mı?

Evet, katarakt ameliyatı SGK kapsamındadır. Çok odaklı lens gibi seçeneklerde lens farkı ve özel hastanelerde fark ücreti alınabilir. Kapsamı önceden kurumdan öğrenmeniz önerilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.