Şaşılık: Çocuklarda ve Yetişkinlerde Belirtileri ve Tedavisi

Fotoğraflarda çocuğunuzun bir gözü hafif içe ya da dışa kaymış görünüyor, yorgunken ya da uzağa bakarken bu kayma belirginleşiyorsa şaşılık olabilir. Şaşılık yalnızca görünüm sorunu değildir. Çocuklarda tedavi edilmezse kayan gözün görmesi gelişmeyebilir. Bu yazıda şaşılığın türlerini, erken tanının neden önemli olduğunu ve tedavi seçeneklerini anlattık.

Şaşılık nedir?

Şaşılık (strabismus), iki gözün aynı noktaya bakmamasıdır. Bir göz hedefe bakarken diğeri içe, dışa, yukarı ya da aşağı kayar. Kayma sürekli olabileceği gibi yalnızca yorgunken, hastayken ya da belirli mesafelere bakarken de ortaya çıkabilir.

• İçe kayma (ezotropya): Çocuklarda en sık görülen tiptir. Bir kısmı yüksek hipermetropiyle ilişkilidir.
• Dışa kayma (ekzotropya): Çoğunlukla uzağa bakarken, yorgunlukta ya da parlak güneşte belirginleşir.
• Yukarı ya da aşağı kayma: Daha az görülür, göz kaslarının ya da sinirlerinin sorunlarıyla ilişkili olabilir.

Bebeklerde şaşılık: ne zaman endişelenmeli?

Yenidoğanlarda ilk birkaç ayda gözlerin ara sıra kayması normal olabilir, çünkü göz koordinasyonu henüz gelişmektedir. Ancak 4–6 aydan sonra devam eden ya da sürekli olan kayma muayene gerektirir.

Bazı bebeklerde burun kökü geniş ve göz kapağı iç köşedeki deri kıvrımı belirgin olduğu için gözler şaşı gibi görünür. Buna yalancı şaşılık denir ve çocuk büyüdükçe düzelir. Gerçek şaşılıkla ayırımını ancak göz muayenesi yapabilir.

Şaşılık neden erken tedavi edilmeli?

Gözleri kayan çocukta beyin, iki farklı görüntüden kaynaklanan karmaşayı önlemek için kayan gözden gelen görüntüyü bastırmaya başlar. Zamanla bu gözün görmesi gelişmez. Buna tembel göz (ambliyopi) denir. Tembel göz ne kadar erken yakalanırsa tedaviye o kadar iyi yanıt verir. Bunun yanında şaşılık derinlik algısını, yani iki gözle üç boyutlu görmeyi de etkiler.

Şaşılık nasıl tedavi edilir?

• Gözlük: Hipermetropiye bağlı içe kaymalarda doğru gözlük tek başına kaymayı düzeltebilir. Bu çocukların gözlüğü sürekli takması önemlidir. Ayrıntılar için Hipermetrop nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
• Kapama tedavisi: Tembel göz varsa, iyi gören göz belirli saatlerde kapatılarak tembel gözün çalışması sağlanır.
• Göz egzersizleri: Yakına bakarken gözlerin içe toplanamadığı bazı durumlarda işe yarayabilir.
• Ameliyat: Gözlükle düzelmeyen kaymalarda göz kaslarının konumu ya da gerginliği ayarlanarak gözler hizalanır. Ameliyat zamanı kaymanın tipine ve çocuğun yaşına göre belirlenir.

İzmir'de şaşılık ve çocuk göz sağlığı alanında çalışan hekimleri Şaşılık Tedavisi ve Çocuk Göz Sağlığı sayfalarımızda bulabilirsiniz.

Yetişkinlerde şaşılık

Çocukluktan beri süren şaşılık yetişkinlikte de ameliyatla düzeltilebilir. Bu ameliyat hem görünümü düzeltir hem de bazı hastalarda görme alanını genişletir. Yetişkinlikte aniden başlayan şaşılık ve çift görme ise farklıdır: şeker hastalığı, tansiyon, tiroid hastalıkları ya da beyinle ilgili sorunlara bağlı sinir felçlerinin belirtisi olabilir. Bu durumda beklemeden hekime başvurulmalıdır.

Sık sorulan sorular

Şaşılık kendiliğinden geçer mi?

İlk aylardaki ara sıra kaymalar ve yalancı şaşılık zamanla düzelir. Gerçek şaşılık ise kendiliğinden geçmez ve tedavi gerektirir.

Şaşılık ameliyatı kaç yaşında yapılır?

Kesin bir yaş sınırı yoktur. Kaymanın tipine göre bebeklik döneminden yetişkinliğe kadar her yaşta yapılabilir. Zamanlamaya çocuğunuzun göz hekimi karar verir.

Şaşılık ameliyatından sonra gözlük bırakılır mı?

Her zaman değil. Ameliyat gözlerin hizasını düzeltir, ancak mevcut kırma kusuru için gözlük kullanmak gerekebilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.