Göz Kanseri: Göz Tümörlerinin Türleri ve Belirtileri

Göz kanserleri, diğer kanser türlerine göre seyrek görülür. Ancak bazıları hiçbir şikâyet vermeden gelişebilir ve rutin göz muayenesinde tesadüfen fark edilebilir. Bu yazıda gözde ve göz çevresinde görülen başlıca tümörleri, dikkat edilmesi gereken belirtileri ve tanı-tedavi sürecini genel hatlarıyla anlattık.

Göz tümörleri nerelerde görülür?

• Göz kapağı ve çevre deri: Kapak tümörleri, gözle ilgili tümörlerin en sık görülen grubudur.
• Gözün yüzeyi (konjonktiva): Gözün beyaz kısmını örten zar.
• Göz içi: Uvea (iris, siliyer cisim, koroid) ve retina.
• Göz çukuru (orbita): Gözün arkasındaki ve çevresindeki dokular.

Göze vücudun başka bir yerindeki kanserden (örneğin meme ya da akciğer) yayılım da olabilir. Yetişkinlerde göz içindeki kötü huylu kitlelerin önemli bir kısmı bu şekildedir.

Başlıca türler

Göz kapağı tümörleri

Kapakta en sık görülen kötü huylu tümör bazal hücreli karsinomdur ve genellikle alt kapakta çıkar. Güneş ışığına uzun süreli maruz kalma önemli bir risk faktörüdür. Kenarları inci gibi parlak, ortası çukurlaşabilen, kanayıp kabuklanan ve iyileşmeyen yaralar dikkat çekicidir. Daha seyrek olarak skuamöz hücreli karsinom, sebase bez karsinomu ve melanom görülür. Sebase karsinom tekrarlayan bir arpacık ya da şalazyon gibi görünebilir. Bu nedenle aynı yerde tekrarlayan kitlelerde doku örneği alınması gerekebilir.

Uveal melanom

Yetişkinlerde gözün içinden kaynaklanan en sık kötü huylu tümördür. Çoğunlukla koroidde gelişir. Açık renkli gözü ve açık tenli olanlarda daha sık görülür. Başlangıçta belirti vermeyebilir. İlerledikçe bulanık görme, uçuşan cisimler, ışık çakmaları ya da görme alanı kaybı yapabilir. Koroiddeki iyi huylu benler (koroid nevüsü) oldukça yaygındır ve çoğu zararsızdır. Göz hekimi bunları fotoğraflayarak düzenli aralıklarla izler ve büyüme gibi değişiklikleri takip eder.

Retinoblastom

Çocukluk çağının en sık göz içi kötü huylu tümörüdür ve çoğunlukla 5 yaşından önce görülür. Tek ya da iki gözde olabilir, bazı olgular kalıtsaldır. En önemli belirtisi lökokoridir: fotoğraflarda ya da ışıkta göz bebeğinin kırmızı yerine beyaz görünmesi. Yeni başlayan şaşılık da ilk belirti olabilir. Erken tanıda hem hayat hem de göz ve görme kurtarılabilir. Bu belirtilerden birini fark eden ailelerin beklemeden bir göz hekimine başvurması gerekir.

Konjonktiva tümörleri

Gözün yüzeyinde büyüyen, damarlanan, renk değiştiren ya da kanayan lekeler değerlendirilmelidir. Skuamöz hücreli tümörler ve konjonktival melanom bu grupta yer alır. Gözün yüzeyindeki her leke tümör değildir. Pterjium ve pinguekula gibi iyi huylu oluşumlar çok daha sıktır. Ayrımı muayeneyle göz hekimi yapar.

Göz lenfoması

Gözün içinde ya da göz çevresi dokularda görülebilir. Göz içi lenfoma, özellikle ileri yaşlarda tedaviye yanıt vermeyen ve üveiti taklit eden bir tablo olarak ortaya çıkabilir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

• Göz kapağında büyüyen, kanayan, kabuklanan ya da iyileşmeyen yara veya kitle
• Kirpik kaybıyla birlikte kapak kenarında şekil bozukluğu
• Gözün yüzeyinde büyüyen ya da renk değiştiren leke
• Çocuklarda göz bebeğinde beyaz yansıma ya da yeni başlayan şaşılık
• Açıklanamayan görme kaybı, görme alanında gölge, yeni uçuşan cisimler ya da ışık çakmaları
• Gözün öne doğru çıkması ya da göz hareketlerinde kısıtlılık

Bu belirtilerin çoğu çok daha sık görülen, iyi huylu nedenlere bağlıdır. Yine de değerlendirilmeleri gerekir.

Tanı ve tedavi

Tanıda ayrıntılı göz muayenesi, göz dibi fotoğrafları, göz ultrasonu, optik koherens tomografi (OKT) ve gerektiğinde MR gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır. Kapak ve göz yüzeyi tümörlerinde kesin tanı çoğu zaman doku örneğiyle (biyopsi) konur.

Tedavi; tümörün türüne, boyutuna, yerine ve yayılımına göre planlanır. Cerrahi, göze yerleştirilen radyoaktif plakla yapılan tedavi (brakiterapi), dış ışın tedavisi, lazer, dondurma (kriyoterapi), göze ya da damar yoluyla verilen kemoterapi seçenekler arasındadır. Göz tümörlerinin tedavisi çoğunlukla bu alanda deneyimli merkezlerde, göz onkolojisi, onkoloji ve radyasyon onkolojisi ekiplerinin birlikte çalışmasıyla yürütülür.

Göz kapağı tümörleriyle ilgilenen hekimleri Okuloplasti, göz içi hastalıklarla ilgilenen hekimleri Retina sayfalarımızda bulabilirsiniz.

Korunma ve erken tanı

• Güneşli havalarda UV korumalı güneş gözlüğü ve geniş kenarlı şapka kullanmak, özellikle kapak derisini korur.
• Düzenli göz muayenesinde yapılan göz dibi incelemesi, belirti vermeyen kitlelerin erken fark edilmesini sağlayabilir.
• Ailesinde retinoblastom öyküsü olan bebeklerin doğumdan itibaren göz hekimi takibine alınması önerilir.

Sık sorulan sorular

Gözdeki her ben kanser midir?

Hayır. Gözün yüzeyinde ya da göz dibinde görülen benlerin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Ancak göz hekiminin bunları kayıt altına alıp düzenli izlemesi önerilir. Büyüme ya da şekil değişikliği önemlidir.

Çocuğun fotoğraflarında gözü beyaz parlıyorsa ne yapmalı?

Flaşlı fotoğraflarda göz bebeğinin kırmızı yerine beyaz görünmesi (lökokori) retinoblastom başta olmak üzere önemli göz hastalıklarının belirtisi olabilir. Beklemeden bir göz hekimine başvurulmalıdır.

Göz kanseri tedavi edilebilir mi?

Tedavi seçenekleri ve sonuçlar tümörün türüne, boyutuna ve ne kadar erken yakalandığına göre değişir. Erken tanı, hem hastalığın kontrolü hem de görmenin korunması açısından belirleyicidir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.