Göz Kapağı Düşüklüğü (Pitoz): Nedenleri ve Tedavisi

Göz kapağı düşüklüğü, üst göz kapağı kenarının normalden aşağıda durmasıdır. Tıbbi adı pitozdur. Hafif olduğunda yalnız yorgun ya da uykulu bir görünüm yaratır. İlerlediğinde kapak göz bebeğini örterek görme alanını daraltabilir. Çocuklarda ise görme gelişimini etkileyebileceği için ayrıca önemlidir. Bu yazıda pitozun nedenlerini, sarkık kapak derisiyle farkını ve tedavi seçeneklerini anlattık.

Pitoz ile kapak derisi sarkması aynı şey mi?

Hayır. İki durum sık karıştırılır:

• Pitoz: Kapağı kaldıran kas ya da bu kasın kirişi zayıflamıştır. Kapak kenarı göz bebeğine doğru iner.
• Kapak derisi sarkması (dermatokalazi): Kapak kenarı yerindedir, fakat fazla deri kirpiklerin üzerine sarkar. Blefaroplasti ile düzeltilir.

İki durum birlikte de bulunabilir. Ayrımı muayenede göz hekimi yapar ve buna göre farklı ameliyatlar planlanır.

Nedenleri

Doğuştan pitoz

Kapağı kaldıran kasın doğuştan yeterince gelişmemesine bağlıdır. Tek ya da iki gözde olabilir. Kapak göz bebeğini örtüyorsa ya da astigmata yol açıyorsa göz tembelliği gelişebilir. Bu nedenle pitozlu çocukların düzenli göz kontrolü önemlidir.

Sonradan gelişen (edinsel) pitoz

• Yaşa bağlı: En sık nedendir. Kapağı kaldıran kasın kirişi zamanla gevşer ve yerinden ayrılır.
• Kontakt lens kullanımı ve göz ameliyatları: Uzun yıllar sert lens kullanımı ya da katarakt gibi göz ameliyatları sonrasında görülebilir.
• Sinir kaynaklı: Göz hareketlerini ve kapağı kontrol eden sinirin (3. kafa çifti) felci ya da Horner sendromu gibi durumlar.
• Kas hastalıkları: Myastenia gravis gibi kas-sinir kavşağı hastalıkları. Bu durumda düşüklük gün içinde değişebilir ve akşam artabilir.
• Mekanik: Kapaktaki bir kitle ya da şişliğin kapağı aşağı çekmesi.

Acil değerlendirme gerektiren durumlar

Aşağıdaki durumlarda beklemeden acil servise ya da göz hekimine başvurun:

• Birkaç saat ya da gün içinde aniden gelişen kapak düşüklüğü
• Kapak düşüklüğüne çift görme, göz bebeğinde büyüme ya da şiddetli baş ağrısı eşlik etmesi
• Yutma güçlüğü, konuşma bozukluğu, kollarda ya da bacaklarda güçsüzlük

Bu belirtiler sinir sistemiyle ilgili ciddi bir soruna işaret edebilir. Çift görme yazımızda da bu konuya değindik.

Tanı

Göz hekimi kapak yüksekliğini, kapağı kaldıran kasın gücünü, kapak kıvrımının yerini ve göz hareketlerini değerlendirir. Görme alanı testi, sarkmanın görmeyi ne kadar etkilediğini belgeler. Gerekli görülürse myastenia gravis için kan tetkikleri ya da sinir sistemi için görüntüleme istenebilir.

Tedavi

Pitozun tedavisi çoğunlukla cerrahidir. Yöntem, kasın gücüne ve pitozun nedenine göre seçilir:

• Kas kirişinin yeniden bağlanması ya da kısaltılması: Kas gücü yeterli olan, yaşa bağlı pitozlarda sık kullanılır.
• Askı (frontalis süspansiyon) ameliyatı: Kas gücü çok zayıfsa, kapak alın kasına bağlanır ve kaşı kaldırarak kapağı açmak mümkün olur. Doğuştan ağır pitozlarda kullanılır.
• Altta yatan hastalığın tedavisi: Myastenia gravis ya da sinir felci gibi nedenlerde önce bu hastalıklar tedavi edilir.

Çocuklarda ameliyat zamanlaması, göz tembelliği riskine göre belirlenir. Görme gelişimini tehdit eden durumlarda erken ameliyat gerekebilir. İzmir'de göz kapağı cerrahisiyle ilgilenen hekimleri Okuloplasti sayfamızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Göz kapağı düşüklüğü kendiliğinden geçer mi?

Yaşa bağlı ve doğuştan pitoz kendiliğinden düzelmez. Bazı sinir kaynaklı pitozlar zamanla kısmen düzelebilir. Nedenin belirlenmesi için göz hekimi değerlendirmesi gerekir.

Pitoz ameliyatı SGK kapsamında mı?

Görmeyi etkileyen işlevsel pitozlar genellikle tedavi kapsamında değerlendirilir. Estetik amaçlı işlemler ise çoğunlukla kapsam dışıdır. Kapsamı önceden ilgili kurumdan öğrenmeniz önerilir.

Göz kapağı düşüklüğü göz tembelliği yapar mı?

Çocuklarda kapak göz bebeğini örtüyorsa ya da astigmata yol açıyorsa göz tembelliğine neden olabilir. Bu nedenle pitozlu çocukların düzenli göz kontrolü önemlidir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.