Tiroid Göz Hastalığı (Graves Oftalmopatisi): Belirtiler ve Tedavi

Tiroid bezinin aşırı çalıştığı Graves hastalığı, yalnız çarpıntı, kilo kaybı ve titreme gibi belirtilerle sınırlı kalmaz. Bazı hastalarda bağışıklık sistemi göz çevresindeki kasları ve yağ dokusunu da etkiler. Bu duruma tiroid göz hastalığı (Graves oftalmopatisi ya da tiroid orbitopatisi) denir. Bu yazıda belirtileri, hastalığın seyrini ve tedavi seçeneklerini anlattık.

Belirtiler

• Gözlerin öne doğru çıkması (egzoftalmi): Göz çukurundaki kas ve yağ dokusu şiştiği için göz öne itilir.
• Kapak çekilmesi: Üst kapağın yukarı çekilmesiyle gözün beyaz kısmı normalden fazla görünür ve "şaşkın bakış" oluşur.
• Kuruluk, batma, sulanma ve ışık hassasiyeti: Göz yüzeyi daha fazla açıkta kaldığı için sıktır. Göz kuruluğu yazımıza bakabilirsiniz.
• Göz çevresinde şişlik ve kızarıklık, özellikle sabahları belirgin
• Göz arkasında baskı ya da ağrı, göz hareketleriyle artabilir
• Çift görme: Kaslar kalınlaşıp sertleştiğinde gözler uyumlu hareket edemez. Çift görme yazımıza bakabilirsiniz.

Göz belirtileri tiroid hastalığı tanısından önce, aynı zamanda ya da sonra başlayabilir. Nadiren tiroid fonksiyonları normal olan ya da az çalışan kişilerde de görülür.

Acil durum: göz sinirinin sıkışması

Şişen kaslar, göz çukurunun arkasında göz sinirine baskı yapabilir. Bu durum görmeyi tehdit eder. Görme azalması, renklerin soluk görülmesi ya da görme alanında kayıp fark ederseniz beklemeden göz hekimine başvurun. Gözü kapakla kapatamama nedeniyle korneada yara gelişmesi de acil değerlendirme gerektirir.

Hastalığın seyri: aktif ve sakin dönem

Tiroid göz hastalığı genellikle iki evreden geçer:

• Aktif (iltihabi) dönem: Şişlik, kızarıklık, ağrı ve değişen belirtiler vardır. Genellikle birkaç ay ile bir-üç yıl arasında sürer. Bu dönemde iltihabı baskılayan tedaviler en etkili olduğu dönemdir.
• Sakin (inaktif) dönem: İltihap söner, ancak geride gözlerde öne çıkma, kapak çekilmesi ya da çift görme kalabilir. Bu kalıcı değişiklikler için cerrahi tedaviler bu dönemde planlanır.

Risk etkenleri

• Sigara: En önemli değiştirilebilir risk etkenidir. Sigara içenlerde hastalık daha sık ve daha ağır seyreder, tedaviye yanıt azalır. Sigarayı bırakmak tedavinin önemli bir parçasıdır.
• Tiroid hormonlarının dengesizliği: Hem aşırı hem de yetersiz tiroid hormonu göz hastalığını kötüleştirebilir. Tiroid değerlerinin dengede tutulması önemlidir.
• Radyoaktif iyot tedavisi: Bazı hastalarda göz hastalığını alevlendirebilir. Risk taşıyan hastalarda endokrinoloji ve göz hekimi birlikte koruyucu tedavi planlayabilir.

Tedavi

Hafif hastalıkta

• Koruyucu içermeyen yapay gözyaşları ve gece için jel
• Başı yükseltilmiş yastıkla uyumak, sabah şişliğini azaltabilir
• Güneş gözlüğü ve rüzgârdan korunma
• Hafif aktif hastalıkta bazı hastalara hekim tarafından belirli bir süre selenyum takviyesi önerilebilir

Orta ve ağır aktif hastalıkta

• Damar yoluyla kortizon tedavisi: İltihabı baskılamada sık kullanılan tedavidir.
• Bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar ve biyolojik tedaviler: Seçilmiş hastalarda kullanılabilir. Bu alanda son yıllarda yeni ilaçlar geliştirilmiştir. Erişim ve uygunluk hekim tarafından değerlendirilir.
• Göz çukuruna radyoterapi: Bazı hastalarda diğer tedavilerle birlikte kullanılabilir.

Sakin dönemde cerrahi

Kalıcı değişiklikler için ameliyatlar genellikle belirli bir sırayla yapılır: önce gözlerin öne çıkmasını azaltan orbita dekompresyonu, ardından çift görme için şaşılık ameliyatı, en son kapak ameliyatları. Bu sıralama, bir ameliyatın diğerinin sonucunu etkilemesi nedeniyle önemlidir.

Tedavi çoğunlukla endokrinoloji ve göz hekiminin birlikte yürüttüğü bir süreçtir. İzmir'de göz çukuru ve kapak cerrahisiyle ilgilenen hekimleri Okuloplasti, çift görme ve kas sorunlarıyla ilgilenenleri Şaşılık sayfamızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Tiroid tedavisiyle göz belirtileri geçer mi?

Tiroid değerlerinin dengelenmesi önemlidir, ancak göz hastalığı tiroid bezinden bağımsız bir seyir izleyebilir. Tiroid değerleri normale dönse de göz belirtileri devam edebilir ve ayrıca tedavi gerekebilir.

Gözlerin öne çıkması geri döner mi?

Aktif dönemde iltihap baskılandığında şişlik bir miktar azalabilir. Ancak sakin döneme geçtikten sonra kalan öne çıkma genellikle kendiliğinden geçmez ve orbita dekompresyonu ameliyatıyla azaltılabilir.

Sigara tiroid göz hastalığını etkiler mi?

Evet. Sigara, hastalığın daha sık ve ağır seyretmesiyle ve tedaviye daha az yanıtla ilişkilidir. Sigarayı bırakmak tedavinin önemli bir parçasıdır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için bir göz hastalıkları uzmanına ve endokrinoloji uzmanına başvurunuz.