Cross-Linking (Kornea Çapraz Bağlama): Keratokonusu Durdurma Tedavisi

Keratokonus, korneanın zamanla incelip öne doğru koni biçiminde sivrilmesiyle görmenin bozulduğu bir hastalıktır ve çoğunlukla ergenlik ve genç erişkinlik döneminde ilerler. Kornea çapraz bağlama (cross-linking, CXL), keratokonusun ilerlemesini durdurmayı amaçlayan bir tedavidir. Bu yazıda cross-linking'in nasıl etki ettiğini, kimlere uygulandığını, işlemin nasıl yapıldığını ve sonrasında nelerle karşılaşılabileceğini anlattık.

Hastalığın kendisini merak ediyorsanız önce keratokonus nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Cross-linking nasıl etki eder?

Korneanın sağlamlığını, içindeki kolajen liflerin birbirine bağlanması sağlar. Keratokonusta bu yapı zayıflar ve kornea basınca dayanamayıp öne doğru esner. Cross-linking'de korneaya riboflavin (B2 vitamini) içeren damlalar emdirilir ve ardından kontrollü ultraviyole-A (UVA) ışığı uygulanır. Bu işlem kolajen lifleri arasında yeni bağlar oluşmasını sağlayarak korneayı güçlendirir.

Cross-linking'in amacı keratokonusu durdurmak ya da yavaşlatmaktır. Mevcut bozulmayı tamamen düzeltmez ve gözlük ya da lens ihtiyacını genellikle ortadan kaldırmaz. Bazı hastalarda korneanın biraz düzleşmesiyle hafif bir iyileşme görülebilir.

Kimlere uygulanır?

• Keratokonusu ilerlediği belgelenen hastalara. İlerleme, belirli aralıklarla yapılan kornea haritalaması (topografi/tomografi) ölçümleriyle gösterilir.
• Çocuk ve gençlerde hastalık daha hızlı ilerleyebildiği için, hekim ilerleme beklemeden de tedavi önerebilir.
• Kornea kalınlığının tedaviye uygun olması gerekir. Çok ince korneada yöntem değiştirilebilir ya da tedavi uygun olmayabilir.
• Korneasında derin iz olan, aktif göz enfeksiyonu ya da bazı yüzey hastalıkları olan gözlerde uygun olmayabilir. Gebelik döneminde genellikle ertelenir.

İşlem nasıl yapılır?

1. Göz damla ile uyuşturulur. İşlem genellikle ameliyathanede ya da steril bir odada, göz açık tutularak yapılır.
2. Epitel kaldırılarak yapılan (epi-off) yöntemde korneanın en üst ince tabakası nazikçe kaldırılır. Bazı merkezlerde epitel yerinde bırakılarak (epi-on) yapılan yöntemler de uygulanır. Hangi yöntemin seçileceğine hekim karar verir.
3. Korneaya bir süre boyunca aralıklarla riboflavin damlatılır.
4. Ardından UVA ışığı belirli bir süre uygulanır. Hasta bu sırada ışığa bakar.
5. İşlem sonunda göze koruyucu (bandaj) kontakt lens takılır.

İşlem sonrası süreç

• Epitel kaldırıldıysa ilk birkaç gün gözde ağrı, batma, sulanma ve ışığa hassasiyet olabilir. Hekiminiz ağrı için öneride bulunur.
• Bandaj lens, yüzey iyileşince genellikle birkaç gün içinde hekim tarafından çıkarılır. Lensi kendiniz çıkarmayın.
• Antibiyotikli ve iltihap giderici damlalar reçete edildiği şekilde kullanılır.
• Görme ilk haftalarda bulanık olabilir ve dalgalanabilir. Korneanın dengeye gelmesi aylar sürebilir.
• Gözü ovuşturmamak çok önemlidir. Göz ovuşturmak keratokonusun ilerlemesiyle de ilişkilidir ve işlemden sonra da bu alışkanlıktan kaçınılmalıdır.
• Kontakt lens kullanımına ne zaman dönüleceğine hekim karar verir.

İşlemden sonraki günlerde giderek artan ağrı, gözde yoğun kızarıklık, akıntı ya da görmede belirgin azalma olursa enfeksiyon olasılığı nedeniyle beklemeden hekime başvurulmalıdır.

Cross-linking'den sonra görme nasıl düzeltilir?

Cross-linking hastalığı durdurmayı hedefler. Görmenin düzeltilmesi için ise gözlük, keratokonusa özel sert ya da skleral kontakt lensler, kornea içi halka (ring) uygulamaları ve ileri olgularda kornea nakli gibi seçenekler, ayrı ayrı ya da birlikte kullanılabilir.

İzmir'de keratokonus tedavisiyle ilgilenen hekimleri Keratokonus Tedavisi sayfamızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Cross-linking keratokonusu tamamen iyileştirir mi?

Hayır. Amacı hastalığın ilerlemesini durdurmak ya da yavaşlatmaktır. Mevcut bozulma genellikle devam eder ve görme gözlük ya da lensle düzeltilir.

Cross-linking sonrası ağrı olur mu?

Epitelin kaldırıldığı yöntemde ilk birkaç gün ağrı, batma ve ışığa hassasiyet sık görülür. Yüzey iyileştikçe bu şikâyetler azalır.

Cross-linking tekrar yapılır mı?

Çoğu hastada tek uygulama yeterlidir. Takipte hastalığın ilerlemeye devam ettiği görülürse hekim yeniden değerlendirme yapabilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Keratokonus tedavinizle ilgili kararları sizi takip eden göz hekimiyle birlikte veriniz.