Diyabetik Retinopati: Şeker Hastaları Gözlerini Nasıl Korur?

Şeker hastalığı yalnızca kan şekerini değil, vücuttaki küçük kan damarlarını da etkiler. Gözün arka tabakası olan retina bu küçük damarlardan en hassas olanlarını barındırır. Diyabetik retinopati, diyabeti olan kişilerde görme kaybının en önemli nedenlerinden biri. Ama erken dönemde yakalandığında görme kaybının büyük bölümü önlenebiliyor.

Diyabetik retinopati nedir?

Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri retinadaki kılcal damarların duvarlarını zayıflatır. Damarlardan sızıntı ve küçük kanamalar olur, bazı bölgeler yeterince beslenemez. Hastalık ilerledikçe retina, beslenemeyen alanları kurtarmak için yeni ama çok kırılgan damarlar üretmeye başlar. Bu damarlar göz içine kanamaya ve retinanın çekilerek yerinden ayrılmasına yol açabilir.

• Proliferatif olmayan (erken) dönem: Küçük damar genişlemeleri, sızıntılar ve noktasal kanamalar vardır. Çoğu zaman belirti vermez.
• Proliferatif (ileri) dönem: Yeni ve kırılgan damarlar oluşur. Göz içi kanama ve retina dekolmanı riski vardır.
• Diyabetik makula ödemi: Herhangi bir dönemde, keskin görmeyi sağlayan sarı nokta bölgesinde sıvı birikebilir. Okuma ve yüz tanımada zorlanmaya yol açar.

Belirtileri: çoğu zaman hiç yok

Diyabetik retinopatinin en önemli özelliği, görme etkilenene kadar genellikle hiçbir şikâyet vermemesidir. İleri dönemde bulanık görme, görme alanında koyu lekeler, uçuşan cisimler, renkleri ayırt etmede zorlanma ve ani görme kaybı görülebilir. Bu yüzden şikâyet beklemeden düzenli göz muayenesi çok önemlidir.

Diyabeti olanlar ne sıklıkla göz muayenesi olmalı?

• Tip 2 diyabet: Tanı konduğu anda ilk göz muayenesi, ardından en az yılda bir kez
• Tip 1 diyabet: Tanıdan sonraki ilk beş yıl içinde ilk muayene, ardından en az yılda bir kez
• Diyabeti olup hamile kalanlar: Gebelik öncesinde ya da gebeliğin başında ve gebelik boyunca hekimin önerdiği aralıklarla

Retinopati saptandıysa kontroller daha sık yapılır. Muayenede genellikle göz bebeği büyütülür, retina fotoğrafı ve gerekirse sarı nokta bölgesini gösteren OCT taraması yapılır.

Risk nasıl azaltılır?

• Kan şekerini hekiminizin belirlediği hedeflerde tutmak (HbA1c takibi)
• Tansiyon ve kolesterolü kontrol altında tutmak
• Sigarayı bırakmak
• Göz muayenelerini aksatmamak

Diyabetik retinopati nasıl tedavi edilir?

• Göz içi iğne tedavileri: Makula ödeminde ve ileri dönemde yeni damar oluşumunu baskılayan ilaçlar göz içine uygulanır. Genellikle belirli aralıklarla tekrarlanır.
• Lazer tedavisi: Sızıntı yapan damarları kapatmak ya da beslenemeyen retina alanlarında yeni damar oluşumunu önlemek için kullanılır.
• Ameliyat (vitrektomi): Temizlenmeyen göz içi kanamalarda ya da retinanın çekildiği ileri durumlarda uygulanır.

İzmir'de retina hastalıkları alanında çalışan hekimleri Retina Hastalıkları sayfamızda bulabilirsiniz.

Diyabet gözü başka nasıl etkiler?

Diyabeti olan kişilerde katarakt daha erken gelişebilir ve glokom riski artar. Ayrıca kan şekerindeki büyük dalgalanmalar gözün içindeki merceği geçici olarak şişirip gözlük numarasını değiştirebilir. Bu yüzden şeker yeni düzene girerken görme dalgalanıyorsa yeni gözlük yaptırmadan önce kan şekerinin birkaç hafta dengede kalmasını beklemek doğru olur. Ayrıntılar için Katarakt nedir? ve Glokom nedir? yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Diyabetik retinopati tamamen iyileşir mi?

Oluşmuş hasarın bir kısmı kalıcı olabilir. Ancak erken tanı, iyi şeker kontrolü ve gerektiğinde uygulanan tedavilerle hastalığın ilerlemesi büyük ölçüde durdurulabilir ve görme korunabilir.

Görmem iyiyse yine de muayene olmalı mıyım?

Evet. Diyabetik retinopati görme etkilenene kadar genellikle belirti vermez. Görmeniz iyi olsa da yılda en az bir kez göz muayenesi önerilir.

Şeker düşünce görme neden bulanıklaşıyor?

Kan şekerindeki hızlı değişimler gözün merceğinin su dengesini etkileyerek geçici numara değişikliğine yol açabilir. Şeker dengelendikçe bu durum genellikle düzelir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.