Göze Yabancı Cisim ya da Kimyasal Kaçınca İlk Yardım

Göze toz, kirpik ya da böcek kaçması sık yaşanan ve çoğu zaman zararsız bir durumdur. Ancak kimyasal madde sıçraması, metal parçacık ya da delici bir yaralanma, dakikalar içinde yapılan doğru müdahaleyle görmenin korunmasında belirleyici olabilir. Bu yazıda göz yaralanmalarında evde ve olay yerinde yapılması ve yapılmaması gerekenleri anlattık.

Kimyasal madde kaçtıysa: hemen yıkayın

Göze kimyasal kaçması acil bir durumdur. Özellikle çamaşır suyu, kireç çözücü, fırın temizleyici, kireç ve çimento gibi alkali maddeler göz dokusuna hızla işler.

1. Beklemeden yıkamaya başlayın. Musluk suyu, şişe suyu ya da elinizdeki en temiz suyu kullanın. Özel bir solüsyon aramak için vakit kaybetmeyin.
2. Göz kapaklarını parmaklarınızla açık tutarak suyu gözün iç köşesinden dışa doğru akıtın. Gözünüzü her yöne çevirin.
3. En az 15–20 dakika kesintisiz yıkayın.
4. Kontakt lens takılıysa yıkamanın başında çıkarmaya çalışın, ama çıkmıyorsa yıkamayı geciktirmeyin.
5. Yıkamadan sonra hemen acil servise gidin ya da 112'yi arayın. Mümkünse kimyasalın kutusunu ya da adını yanınıza alın.

Kimyasalı "nötralize etmek" için süt, sirke ya da başka bir madde kullanmayın. Yalnız bol su kullanın.

Toz, kirpik ya da küçük parçacık kaçtıysa

• Gözünüzü ovuşturmayın. Parçacık korneayı çizebilir.
• Birkaç kez göz kırpın. Gözyaşı çoğu zaman parçacığı kendiliğinden atar.
• Gözünüzü temiz suyla ya da serum fizyolojikle yıkayın.
• Üst kapağın altındaki parçacıklar için üst kapağı nazikçe alt kapağın üzerine çekip bırakmak işe yarayabilir.
• Parçacığı pamuklu çubuk, cımbız ya da parmakla çıkarmaya çalışmayın. Bu hem çizik hem enfeksiyon riskini artırır.

Yıkamaya rağmen batma, sulanma, kızarıklık ve ışık hassasiyeti geçmiyorsa göz hekimine başvurun. Parçacık korneaya yapışmış ya da çizik oluşmuş olabilir.

Metal parçacık, taşlama ve çekiç işleri

Taşlama, kaynak, matkap ya da çekiç kullanırken göze sıçrayan metal parçacıklar yüksek hızla gözün içine girebilir. Bu durum başlangıçta hafif bir batma hissi yapsa da ciddi olabilir. Bu tür işler sırasında göze bir şey kaçtığından şüpheleniyorsanız, şikâyet hafif olsa bile aynı gün göz hekimine başvurun. Gözün içinde kalan metal parçacıklar zamanla gözde kalıcı hasar yapabilir.

Delici ya da kesici yaralanma: dokunmayın, koruyun

• Göze saplanmış cismi çıkarmaya çalışmayın.
• Gözü yıkamayın, bastırmayın, ovuşturmayın.
• Göze baskı yapmadan üzerini sert bir koruyucuyla kapatın. Örneğin kesilmiş bir plastik bardağın tabanını gözün üzerine yerleştirip bantlayabilirsiniz.
• Yaralının bir şey yiyip içmemesini sağlayın. Ameliyat gerekebilir.
• Hemen 112'yi arayın ya da acil servise gidin.

Göze darbe aldıysa

Top, yumruk ya da benzeri künt darbelerde göz çevresinde morarma ve şişlik sık görülür. Kısa aralıklarla, doğrudan göze bastırmadan soğuk kompres uygulamak şişliği azaltabilir. Aşağıdaki belirtilerden biri varsa beklemeden göz hekimine ya da acile başvurun:

• Görme azalması, bulanıklık ya da çift görme
• Göz bebeğinin şeklinde bozulma ya da iki göz bebeği arasında büyüklük farkı
• Gözün önünde kan görülmesi
• Şiddetli ağrı, bulantı ya da kusma
• Yeni başlayan uçuşan cisimler, ışık çakmaları ya da görme alanında perde. Bu belirtiler retina dekolmanı belirtisi olabilir.

Gözün beyaz kısmında görülen kırmızı leke (göz içi kanama değil, yüzeyel kanama) çoğu zaman zararsızdır. Gözde kanlanma yazımıza bakabilirsiniz. Darbe sonrası görülüyorsa yine de değerlendirilmesi önerilir.

Korunma

• Taşlama, kaynak, bahçe işleri ve kimyasal temizlik sırasında koruyucu gözlük kullanın.
• Temizlik malzemelerini karıştırmayın ve çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın.
• Raket sporlarında ve bazı top oyunlarında koruyucu spor gözlüğü önerilir.
• Yılbaşı ve kutlamalarda havai fişek ve maytaplara karşı özellikle çocukları koruyun.

Sık sorulan sorular

Göze çamaşır suyu kaçarsa ne yapmalı?

Beklemeden en az 15–20 dakika bol ve temiz suyla, kapakları açık tutarak yıkayın. Ardından hemen acil servise başvurun.

Göze kaçan cisim nasıl çıkarılır?

Gözü ovuşturmadan birkaç kez kırpın ve temiz suyla yıkayın. Parçacık çıkmazsa ya da batma sürüyorsa, pamuklu çubuk veya cımbız kullanmadan göz hekimine başvurun.

Göze darbe sonrası ne zaman doktora gitmeli?

Görme azalması, çift görme, şiddetli ağrı, göz bebeğinde şekil bozukluğu, gözün önünde kan ya da yeni başlayan uçuşan cisimler varsa beklemeden başvurulmalıdır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Göz yaralanmalarında ilk yardımın ardından beklemeden sağlık kuruluşuna başvurunuz. Acil durumlarda 112'yi arayınız.