Retina Dekolmanı: Belirtileri, Risk Faktörleri ve Tedavisi

Retina, gözün arka yüzeyini döşeyen ve gördüğümüz görüntüyü sinir sinyaline çeviren ince bir tabakadır. Retina dekolmanı, bu tabakanın altındaki destek dokusundan ayrılmasıdır. Ayrılan retina beslenemez ve işlevini kaybetmeye başlar. Retina dekolmanı acil bir durumdur: erken fark edilip tedavi edildiğinde görmenin korunma şansı belirgin şekilde artar. Bu yazıda belirtileri, risk faktörlerini ve tedavi seçeneklerini anlattık.

Retina dekolmanının belirtileri

Retina dekolmanı genellikle ağrısızdır. Bu yüzden belirtileri tanımak önemlidir:

• Uçuşan cisimlerde ani artış: Görüş alanında birden çok sayıda nokta, iplik ya da örümcek ağı benzeri gölgeler belirmesi.
• Işık çakmaları: Özellikle göz hareket ettiğinde, görme alanının kenarında flaş gibi parlamalar.
• Perde ya da gölge: Görme alanının bir kenarından başlayıp ilerleyen karartı.
• Bulanık ya da çarpık görme: Retinanın merkezi (makula) etkilendiğinde okuma ve yüz tanıma bozulur.

Uzun süredir var olan ve değişmeyen tek tük uçuşan cisimler çoğu zaman zararsızdır (gözde uçuşan cisimler yazımıza bakabilirsiniz). Belirtiler yeni ve ani başladıysa, aynı gün bir göz hekimine ya da acil servise başvurun.

Neden olur? Türleri

• Yırtığa bağlı (regmatojen) dekolman: En sık görülen türdür. Göz içini dolduran jel kıvamındaki vitreus yaşla birlikte büzüşüp retinadan ayrılırken retinada yırtık oluşturabilir. Yırtıktan sızan sıvı retinayı altındaki dokudan ayırır.
• Çekintiye bağlı (traksiyonel) dekolman: Retina yüzeyindeki skar dokusunun retinayı çekmesiyle oluşur. En sık neden ileri evre diyabetik retinopatidir.
• Sıvı birikmesine bağlı (eksüdatif) dekolman: Yırtık olmadan retinanın altında sıvı birikmesidir. İltihabi hastalıklar, tümörler ya da damar hastalıkları neden olabilir.

Kimlerde risk daha yüksek?

• Yüksek miyopu olanlar
• Katarakt ameliyatı geçirmiş olanlar
• Göze darbe almış olanlar
• Daha önce bir gözünde retina dekolmanı ya da yırtığı geçirmiş olanlar
• Ailesinde retina dekolmanı öyküsü bulunanlar
• Retina çevresinde incelme alanları (örneğin kafes dejenerasyonu) saptanmış olanlar

Bu gruplarda düzenli göz dibi kontrolü ve belirtiler çıktığında hızlı başvuru özellikle önemlidir.

Tanı

Göz hekimi, göz bebeğini büyüten damla damlattıktan sonra göz dibini ayrıntılı olarak inceler. Göz içi kanama gibi nedenlerle retina görülemiyorsa göz ultrasonu kullanılabilir. Optik koherens tomografi (OKT), makulanın durumunu değerlendirmeye yardımcı olur.

Tedavi

Dekolman gelişmeden, yalnız yırtık varken yırtığın çevresine lazer ya da dondurma (kriyoterapi) uygulanarak retina yapıştırılabilir. Bu işlemler çoğunlukla ayaktan yapılır ve dekolman gelişmesini önlemeyi amaçlar.

Dekolman gelişmişse cerrahi gerekir. Yöntemi hekim, dekolmanın tipine, yerine ve yaygınlığına göre seçer:

• Pnömatik retinopeksi: Göz içine küçük bir gaz kabarcığı verilir. Kabarcık yırtığı kapatırken yırtık lazer ya da dondurmayla yapıştırılır. Uygun olgularda kullanılır.
• Skleral çökertme (çevreleme): Gözün dış duvarına dikilen ince bir silikon bant, duvarı içeri doğru iterek retinanın yerine oturmasına yardımcı olur.
• Vitrektomi: Vitreus jeli alınır, retina yerine yatırılır ve göz içi gaz ya da silikon yağıyla doldurulur.

Göze gaz verildiyse hekiminiz belirli bir baş pozisyonunda durmanızı isteyebilir. Gaz gözde durduğu sürece uçak yolculuğu ve yüksek rakımlı yerlere çıkmak tehlikelidir. Bu dönemde başka bir nedenle genel anestezi alacaksanız, göz içinde gaz bulunduğunu anestezi ekibine mutlaka söyleyin.

Sonuç, büyük ölçüde retinanın merkezi olan makulanın ayrılıp ayrılmadığına ve ne kadar süre ayrı kaldığına bağlıdır. Bu nedenle erken başvuru belirleyicidir. İzmir'de retina hastalıklarıyla ilgilenen hekimleri Retina Hastalıkları sayfamızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Retina dekolmanı kendiliğinden geçer mi?

Hayır. Yırtığa bağlı retina dekolmanı kendiliğinden iyileşmez ve tedavi edilmezse genellikle ilerler. Belirtiler başladığında beklemeden göz hekimine başvurulmalıdır.

Retina dekolmanı ağrı yapar mı?

Genellikle ağrı yapmaz. Ani artan uçuşan cisimler, ışık çakmaları ve görme alanında perde inmesi başlıca uyarı belirtileridir.

Retina dekolmanı ameliyatından sonra uçağa binilir mi?

Göz içine gaz verildiyse, gaz tamamen emilene kadar uçağa binilmemeli ve yüksek rakımlı yerlere çıkılmamalıdır. Süreyi ameliyatı yapan hekim belirler.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Ani görme değişikliklerinde beklemeden bir göz hastalıkları uzmanına ya da acil servise başvurunuz.