Retina Damar Tıkanıklığı (Göz Krizi): Belirtiler ve Tedavi

Retina, gözün arka yüzeyindeki ışığa duyarlı tabakadır ve ince atardamarlar ile toplardamarlarla beslenir. Bu damarlardan biri tıkandığında görme aniden ve çoğu zaman ağrısız biçimde bozulabilir. Halk arasında "göz krizi" ya da "gözde inme" olarak da bilinen bu durumlar, hem gözün hem de genel damar sağlığının habercisi olabilir. Bu yazıda retina damar tıkanıklıklarının türlerini, belirtilerini ve tedavisini anlattık.

Retina atardamar tıkanıklığı: gözde inme

Retinayı besleyen atardamarın ya da dallarından birinin, çoğunlukla bir pıhtı ya da kolesterol parçacığıyla tıkanmasıdır. Beyindeki inmeye benzer bir durumdur.

• Belirti: Tek gözde saniyeler içinde gelişen, ağrısız, çoğu zaman ağır görme kaybı. Dal tıkanıklığında görme alanının yalnız bir bölümü kaybolur.
• Neden acil? Retina kansız kalmaya çok az dayanır. Ayrıca bu durum, beyinde inme riskinin arttığının işareti olabilir.
• Ne yapmalı? Beklemeden acil servise başvurun ya da 112'yi arayın. Değerlendirme göz hekiminin yanı sıra inme açısından nöroloji ve damar hastalıkları ekiplerini de içerebilir. Şah damarı, kalp ritmi ve kan değerleri incelenir.

Geçici görme kararması (amarozis fugaks)

Tek gözde birkaç dakika süren, perde iner gibi kararma ve ardından görmenin tamamen düzelmesi, geçici bir damar tıkanıklığına işaret edebilir. Görme düzelse bile bu durum inme habercisi olabilir ve aynı gün değerlendirilmelidir.

Retina toplardamar tıkanıklığı

Retinadan kanı geri taşıyan toplardamarın tıkanmasıdır ve atardamar tıkanıklığından daha sık görülür.

• Belirti: Tek gözde ağrısız bulanık görme. Genellikle birkaç saat ya da gün içinde fark edilir. Sabah uyanınca fark edilmesi sıktır.
• Türleri: Ana toplardamarın ya da dallarından birinin tıkanması. Dal tıkanıklığında belirtiler daha hafif olabilir.
• Başlıca sorun: Retinanın merkezinde sıvı birikmesi (makula ödemi) ve beslenme bozukluğuna bağlı yeni, kırılgan damarların oluşması. Bu damarlar göz içi kanamaya ve bir tür glokoma yol açabilir.

Risk etkenleri

• Yüksek tansiyon: En önemli risk etkenlerindendir. Yüksek tansiyon ve göz yazımıza bakabilirsiniz.
• Diyabet
• Yüksek kolesterol
• Sigara
• İleri yaş
• Glokom (göz tansiyonu), özellikle toplardamar tıkanıklığında
• Kalp ritim bozuklukları ve şah damarı daralması, özellikle atardamar tıkanıklığında
• Kanın pıhtılaşma eğilimini artıran durumlar, özellikle gençlerde

Tedavi

Atardamar tıkanıklığında

Görmeyi geri kazandırmada etkinliği kanıtlanmış bir tedavi sınırlıdır. Bu nedenle öncelik, olası nedenin bulunması ve beyin inmesi ile kalp damar hastalıklarından korunmadır. Bazı merkezlerde çok erken başvuran hastalar için damar açıcı tedaviler araştırılmaktadır. Bu da başvurunun beklemeden yapılmasının önemini gösterir.

Toplardamar tıkanıklığında

• Göz içi iğne tedavileri: Makula ödemini azaltmak için göz içine belirli aralıklarla uygulanan ilaçlar (anti-VEGF ilaçlar ya da kortizon implantları) kullanılır. Tedavi genellikle birden çok uygulama gerektirir.
• Lazer tedavisi: Yeni damar oluşumu gelişen ya da gelişme riski olan gözlerde retinaya lazer uygulanabilir.
• Risk etkenlerinin kontrolü: Tansiyon, şeker ve kolesterolün düzenlenmesi, sigaranın bırakılması, göz tansiyonunun kontrolü.

İzmir'de retina hastalıklarıyla ilgilenen hekimleri Retina Hastalıkları sayfamızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Gözde damar tıkanıklığı geçer mi?

Toplardamar tıkanıklığında göz içi iğne ve lazer tedavileriyle birçok hastada görme korunabilir ya da iyileşebilir. Atardamar tıkanıklığında ise kaybedilen görmenin geri dönmesi sınırlıdır. Her iki durumda da erken başvuru ve risk etkenlerinin kontrolü önemlidir.

Gözde inme ile beyinde inme ilişkili mi?

Evet. Retina atardamar tıkanıklığı ve geçici görme kararması, beyin inmesi riskinin arttığına işaret edebilir. Bu nedenle bu hastalar inme açısından da değerlendirilir.

Tek gözde birkaç dakika kararma olup geçti, ne yapmalıyım?

Görme düzelse bile bu durum geçici bir damar tıkanıklığına ve inme riskine işaret edebilir. Aynı gün acil servise başvurulmalıdır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Ani görme kaybında beklemeden acil servise başvurunuz.