Yüksek Tansiyon ve Göz: Göz Tansiyonu ile Kan Tansiyonu Aynı mı?

Yüksek tansiyon yıllarca hiçbir şikâyet vermeden damarlara zarar verebilir. Gözler, damarların doğrudan gözlemlenebildiği tek yerdir. Bu nedenle göz dibi muayenesi, yüksek tansiyonun damarlar üzerindeki etkisini gösterebilir. Bu yazıda yüksek tansiyonun gözü nasıl etkilediğini, "göz tansiyonu" ile kan basıncının farkını ve tansiyon hastalarının göz kontrolünde dikkat etmesi gerekenleri anlattık.

Önce önemli bir ayrım: göz tansiyonu ile kan tansiyonu aynı şey değil

Günlük dilde "göz tansiyonu" denince çoğunlukla göz içi basıncı kastedilir. Göz içi basıncının yükselmesi, göz sinirine zarar veren glokom hastalığının en önemli risk etkenidir. Kan basıncı ise damarlardaki basınçtır. İkisi farklı şekillerde ölçülür ve farklı hastalıklarla ilişkilidir. Kan basıncı yüksek olan birinin göz içi basıncı normal olabilir, tersi de mümkündür. Glokom hakkında ayrıntılar glokom ve göz tansiyonu kaç olmalı yazılarımızda.

Yüksek tansiyon gözü nasıl etkiler?

Hipertansif retinopati

Uzun süre yüksek seyreden kan basıncı, retina damarlarında daralma, duvarlarında kalınlaşma ve atardamarların toplardamarları çaprazladığı yerlerde basıya yol açar. İleri evrelerde retinada küçük kanamalar, sızıntılar ve pamuk yumağı benzeri lekeler görülür. Erken evrelerde çoğu zaman görme etkilenmez. Bu bulgular göz dibi muayenesinde fark edilir ve damarların genel durumu hakkında fikir verir.

Retina damar tıkanıklıkları

Yüksek tansiyon, retina toplardamar ve atardamar tıkanıklıklarının başlıca risk etkenlerindendir. Bu tıkanıklıklar ani görme kaybına yol açabilir. Retina damar tıkanıklığı yazımıza bakabilirsiniz.

Göz siniri ve göz hareketleri

Göz sinirini besleyen damarların tıkanmasıyla ani görme kaybı (iskemik optik nöropati) ya da göz hareketlerini sağlayan sinirlerin geçici felci nedeniyle çift görme gelişebilir. Bu durumların riski, yüksek tansiyon ve diyabetle artar.

Hipertansif kriz

Kan basıncının çok yüksek değerlere ani yükselişi, retinada yaygın kanamalara ve göz siniri başında şişmeye yol açabilir. Bulanık görme, şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da bilinç değişikliği eşlik edebilir. Bu acil bir durumdur. Beklemeden acil servise başvurun ya da 112'yi arayın.

Tansiyon hastaları göz kontrolünde nelere dikkat etmeli?

• Düzenli göz muayenesi: Yüksek tansiyonu olanlarda göz dibi muayenesinin ne sıklıkla yapılacağını hekiminiz belirler. Diyabet ya da böbrek hastalığı eşlik ediyorsa kontroller daha önemlidir. Diyabetik retinopati yazımıza bakabilirsiniz.
• Tansiyon kontrolü: Kan basıncının hedef değerlerde tutulması, göz damarlarındaki erken değişiklikleri durdurabilir ve tıkanıklık riskini azaltır.
• İlaçları bildirin: Göz muayenesinde kullandığınız tansiyon ilaçlarını söyleyin. Bazı göz damlaları (örneğin bazı glokom damlaları) kalp hızını ve kan basıncını etkileyebilir. Tansiyon ilaçları da göz içi basıncını etkileyebilir.
• Ani görme değişikliklerini ertelemeyin: Tek gözde ani bulanıklık, kararma ya da görme alanı kaybı acil değerlendirme gerektirir.

Sık sorulan sorular

Yüksek tansiyon gözlerde bulanıklık yapar mı?

Kronik yüksek tansiyon çoğu zaman görmeyi bozmadan retinada değişiklik yapar. Ancak çok yüksek ani tansiyon yükselmeleri ve tansiyona bağlı damar tıkanıklıkları bulanık görmeye ya da görme kaybına yol açabilir.

Göz tansiyonu ile kan tansiyonu aynı şey mi?

Hayır. Göz tansiyonu göz içi basıncıdır ve glokomla ilişkilidir. Kan tansiyonu damarlardaki basınçtır. İkisi farklı ölçülür ve birbirinden bağımsız yüksek olabilir.

Göz muayenesinde yüksek tansiyon anlaşılır mı?

Göz dibi muayenesinde retina damarlarında yüksek tansiyonla ilişkili değişiklikler görülebilir. Ancak tanı kan basıncının ölçülmesiyle konur. Göz muayenesinde şüphe duyulursa hekiminiz sizi ilgili bölüme yönlendirir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tansiyon tedaviniz için hekiminize, göz şikâyetleriniz için bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.