Gözlük Reçetesi Nasıl Okunur? SPH, CYL, AX, ADD ve PD Ne Demek?

Göz muayenesinden sonra elinize verilen gözlük reçetesinde SPH, CYL, AX gibi kısaltmalar ve artılı eksili sayılar görürsünüz. Bu değerler, gözünüzdeki kırma kusurunun türünü ve miktarını gösterir. Bu yazıda gözlük reçetesindeki her alanın ne anlama geldiğini örneklerle anlattık.

Reçetedeki temel alanlar

• OD / Sağ göz, OS / Sol göz: Latince "oculus dexter" (sağ göz) ve "oculus sinister" (sol göz) kısaltmalarıdır. Bazı reçetelerde doğrudan "Sağ" ve "Sol" yazar. "OU" iki göz anlamına gelir.
• Uzak / Yakın: Reçetede uzak ve yakın için ayrı satırlar olabilir.
• SPH (sferik): Miyop ya da hipermetrop miktarını gösterir. Eksi (–) değerler miyopu, artı (+) değerler hipermetropu gösterir. Birimi diyoptridir ve genellikle 0,25'lik adımlarla yazılır.
• CYL (silindirik): Astigmat miktarını gösterir. Boşsa ya da "0" yazıyorsa astigmat yoktur. Eksi ya da artı işaretle yazılabilir. Bu, yazım biçimiyle ilgilidir ve iki yazım birbirine çevrilebilir.
• AX / AKS (eksen): Astigmatın yönünü 0 ile 180 derece arasında gösterir. CYL değeri yoksa eksen de yazılmaz.
• ADD (ilave): Yakın görme için uzak numarasına eklenen artı değerdir. Genellikle 40 yaş sonrası presbiyopi için yazılır ve iki gözde çoğunlukla aynıdır.
• PD (göz bebekleri arası mesafe): Milimetre cinsinden yazılır. Camların optik merkezlerinin gözlerin tam karşısına gelmesi için gereklidir.
• Prizma: Bazı şaşılık ya da çift görme durumlarında reçeteye prizma değeri ve yönü eklenir.

Örneklerle okuma

• Sağ: SPH –2,00 → Sağ gözde 2 diyoptri miyop var, astigmat yok.
• Sol: SPH +1,50 CYL –0,75 AX 90 → Sol gözde 1,5 diyoptri hipermetrop ve 90 derece ekseninde 0,75 diyoptri astigmat var.
• SPH 0,00 (ya da "plano") CYL –1,25 AX 180 → Miyop ya da hipermetrop yok, yalnız astigmat var.
• ADD +2,00 → Yakın için uzak numarasına +2,00 eklenir. Örneğin uzak numarası –1,00 olan göz için yakın numarası +1,00 olur.

Sık yapılan yanlış yorumlar

• "Numaram 1,5" demek yeterli değildir. İşaret (artı ya da eksi) ve astigmat değerleri gözlüğün doğru yapılması için şarttır.
• Gözlük reçetesi ile kontakt lens reçetesi aynı değildir. Lens gözün üzerine oturduğu için özellikle yüksek numaralarda değer farklı hesaplanır. Lens için ayrıca eğrilik ve çap gibi ölçüler gerekir. Kontakt lens yazımıza bakabilirsiniz.
• Görme keskinliği ile gözlük numarası farklı şeylerdir. "10/10 görüyorum" ifadesi görme keskinliğini anlatır. Numara ise bu görmeyi sağlamak için gereken düzeltme miktarıdır.
• Otomatik ölçüm cihazının çıktısı reçete değildir. Cihazın verdiği değerler başlangıç noktasıdır. Son reçete, hastanın tepkilerine göre hekim tarafından belirlenir.

Reçete ne zaman yenilenmeli?

Çocuklarda ve gençlerde numara daha sık değişebildiği için kontrol aralıkları daha kısadır. Yetişkinlerde şikâyet yoksa hekimin önerdiği aralıklarla kontrol yeterlidir. Görmede bulanıklık, baş ağrısı ya da gözlükle rahat edememe durumunda daha erken kontrol gerekir. Numaranın kısa sürede belirgin değişmesi, katarakt ya da kan şekerindeki dalgalanmalar gibi başka nedenlere bağlı olabilir ve değerlendirilmelidir.

Muayenede yapılan testleri bu yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Gözlük numarasında eksi ne demek?

Eksi (–) değerler miyopu gösterir. Kişi yakını daha iyi, uzağı bulanık görür. Artı (+) değerler hipermetropu ya da yakın ihtiyacını gösterir.

CYL ve AX ne demek?

CYL astigmat miktarını, AX ise astigmatın yönünü 0–180 derece arasında gösterir. CYL yoksa astigmat da yoktur.

PD reçetede yazmıyorsa ne olur?

Göz bebekleri arası mesafe gözlük yapılırken ölçülebilir. Özellikle yüksek numaralı ve progresif camlarda doğru ölçülmesi önemlidir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Gözlük reçetenizle ilgili sorularınız için muayene eden göz hekiminize danışınız.