Vitrektomi Ameliyatı: Ne Zaman Gerekir, Gaz ve Silikon Yağıyla İyileşme

Vitrektomi, gözün içini dolduran jel kıvamındaki maddenin (vitreus) alındığı ve retinaya doğrudan ulaşılmasını sağlayan bir göz ameliyatıdır. Retina dekolmanından diyabete bağlı göz içi kanamalarına, makula deliğinden göz içine kaçan yabancı cisimlere kadar birçok ciddi retina hastalığında kullanılır. Bu yazıda vitrektominin ne zaman gerektiğini, ameliyatın nasıl yapıldığını ve özellikle gaz ya da silikon yağı verildiğinde ameliyat sonrası nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlattık.

Vitreus nedir?

Vitreus, göz küresinin büyük bölümünü dolduran, saydam, jöle benzeri bir maddedir. Işığın retinaya ulaşmasına izin verir. Vitreus bulanıklaştığında, kanla dolduğunda ya da retinayı çektiğinde görme bozulur. Yetişkin gözde vitreus alındığında yerine göz kendi sıvısını üretir ve göz, vitreus olmadan da işlevini sürdürebilir.

Hangi durumlarda vitrektomi yapılır?

• Retina dekolmanı: Retinanın arka duvardan ayrılması. Bkz. retina dekolmanı.
• Diyabetik retinopatiye bağlı göz içi kanama ya da retinayı çeken zarlar. Bkz. diyabetik retinopati.
• Makula deliği ve epiretinal membran: Bkz. makula deliği ve epiretinal membran.
• Kendiliğinden temizlenmeyen vitreus kanamaları.
• Göz içine kaçan yabancı cisimler ve ağır göz yaralanmaları.
• Göz içi enfeksiyonu (endoftalmi) ve bazı iltihabi hastalıklar.
• Katarakt ameliyatı sırasında göz içine düşen lens parçaları.

Uçuşan cisimler çoğu zaman zararsızdır ve ameliyat gerektirmez. Yeni başlayan uçuşmaların ne zaman önemli olduğunu gözde uçuşan cisimler yazımızda anlattık.

Ameliyat nasıl yapılır?

1. Genellikle göz çevresine yapılan lokal anesteziyle, bazen genel anesteziyle yapılır.
2. Gözün beyaz kısmından, dikiş gerektirmeyecek kadar küçük üç giriş açılır: biri ışık kaynağı, biri kesici-emici alet, biri de gözün şeklini korumak için sıvı verilmesi içindir.
3. Vitreus mikroskop altında küçük parçalara ayrılarak alınır.
4. Hastalığa göre retinadaki zarlar soyulur, yırtıklar lazerle kapatılır, kanamalar temizlenir.
5. Ameliyat sonunda göz, gerekli durumlarda gaz ya da silikon yağı ile doldurulur. Bunlar retinayı iyileşene kadar yerinde tutmaya yardımcı olur.

Ameliyat süresi yapılacak işleme göre değişir. Çoğu hasta aynı gün ya da ertesi gün evine döner.

Gaz ve silikon yağı: nelere dikkat edilmeli?

Gözde gaz varsa

• Gaz kabarcığı yukarı yükselir. Retinanın iyileşmesi gereken bölgeye bastırması için hekim belirli bir baş pozisyonu (örneğin yüzüstü ya da yan yatma) isteyebilir. Pozisyonun süresine ve şekline hekim karar verir ve bu kurala uymak ameliyatın başarısı için önemlidir.
• Gaz gözde kaldığı sürece uçağa binilmemeli, yüksek rakımlı yerlere çıkılmamalı ve tüplü dalış yapılmamalıdır. Basınç değişimi gazın genişlemesine ve göz tansiyonunun tehlikeli şekilde yükselmesine yol açabilir.
• Bu dönemde herhangi bir nedenle genel anestezi gerekirse, bazı anestezi gazları sorun yaratabileceği için gözde gaz olduğu anestezi ekibine mutlaka söylenmelidir.
• Gaz birkaç haftada kendiliğinden emilir. Emilirken görme alanında bir sıvı seviyesi gibi hareket eden bir çizgi görülür ve bu çizgi giderek aşağı iner.

Gözde silikon yağı varsa

• Silikon yağı kendiliğinden emilmez. Genellikle birkaç ay sonra ikinci bir ameliyatla alınır. Bazı durumlarda daha uzun süre bırakılabilir.
• Silikon yağı varken görme genellikle bulanıktır ve gözlük numarası değişir.
• Silikon yağı ile uçak yolculuğu genellikle mümkündür, ancak bunu hekiminize doğrulatın.

Ameliyat sonrası genel öneriler

• Reçete edilen damlaları düzenli kullanın. Gözü ovuşturmayın ve bastırmayın.
• İlk haftalarda göze su kaçırmamaya, havuza girmemeye ve ağır kaldırmamaya dikkat edin.
• Görmenin düzelmesi haftalar ya da aylar sürebilir. Sonuç büyük ölçüde altta yatan hastalığa ve retinanın ne kadar hasar gördüğüne bağlıdır.
• Vitrektomi, doğal lensi olan gözlerde zamanla katarakt gelişimini hızlandırabilir. Bkz. katarakt.

Beklemeden hekime başvurmanız gereken belirtiler

• Giderek artan göz ağrısı, bulantı ya da kusma
• Görmenin belirgin şekilde azalması
• Görme alanında yeni bir perde ya da gölge
• Gözde artan kızarıklık ya da akıntı

İzmir'de retina cerrahisiyle ilgilenen hekimleri Retina Hastalıkları sayfamızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Vitrektomi ameliyatı ağrılı mı?

Ameliyat anestezi altında yapıldığı için ağrı duyulmaz. Sonrasında birkaç gün batma, sulanma ve hafif ağrı olabilir. Belirgin ve giderek artan ağrı olursa hekime başvurulmalıdır.

Gözde gaz varken uçağa binilir mi?

Hayır. Gaz tamamen emilene kadar uçak yolculuğu, yüksek rakımlı yerlere çıkmak ve dalış yapmak tehlikelidir. Ne zaman güvenli olduğunu hekiminiz söyler.

Vitreus alınınca göz boş mu kalır?

Hayır. Ameliyat sırasında ve sonrasında göz sıvıyla dolar. Gaz verildiyse gaz zamanla emilir ve yerini gözün kendi ürettiği sıvı alır. Silikon yağı ise genellikle ayrı bir ameliyatla alınır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Ameliyat sonrası süreçte her zaman sizi ameliyat eden hekimin önerilerine uyunuz.